Thứ ba, ngày 09 tháng 08 năm 2022
CHỌN NGÔN NGỮ:
Hội thảo khoa học: Những thay đổi địa chính trị của châu Phi – Trung đông trong bối cảnh mới
Ngày đăng: 12/06/2022

Sáng ngày 22/04/2022, tại Hội trường họp tầng 12, 176 Thái Hà, Viện Nghiên cứu Châu Phi và Trung Đông (Viện) đã tổ chức Hội thảo khoa học: Những thay đổi địa chính trị của châu Phi – Trung đông trong bối cảnh mới.

Tham dự Hội thảo có PGS. TS. Lê Phước Minh, Viện trưởng Viện;  TS. Lê Kim Sa, Phó Viện trưởng Viện, Phó Tổng Biên tập Tạp chí Nghiên cứu Châu Phi và Trung Đông; TS. Kiều Thanh Nga, Phó Viện trưởng Viện; PGS. TS. Nguyễn Anh Tuấn, Viện nghiên cứu Chiến lược và Ngoại giao, Học viện Ngoại giao; Đại sứ Nguyễn Quang Khai, Nguyên Đại sứ Việt Nam tại UAE và Iraq cùng các nhà nghiên cứu và các cán bộ của Viện.

Phát biểu khai mạc, PGS.TS. Lê Phước Minh cho rằng sự bùng phát của dịch bệnh COVID-19, sự suy giảm của nền kinh tế toàn cầu và cạnh tranh chiến lược ngày càng khốc liệt giữa các nước lớn đã và đang tác động không nhỏ tới khu vực Châu Phi - Trung Đông. Gần đây nhất, xung đột giữa Nga-Ukraine khiến Châu Phi - Trung Đông đang đứng trước khủng hoảng lương thực khi khoảng 40% lương thực khu vực này được nhập khẩu từ Ukraine.

Toàn cảnh Hội thảo

Tại Hội thảo, các nhà nghiên cứu, các chuyên gia đã trình bày các tham luận về tình hình xung đột giữa Nga-Ukraine ảnh hưởng như thế nào đến khu vực Châu Phi và Trung Đông. Tiêu biểu là các tham luận “Tác động của cuộc “chiến dịch quân sự đặc biệt” của Nga và Ukraine đối với Trung Đông và Châu Phi của TS. Lê Kim Sa và TS. Kiều Thanh Nga; Tham luận Cuộc chiến giữa Nga và Ukraine: Hệ lụy đến các nước Trung Đông – châu Phi  của Đại sứ Nguyễn Quang Khai; Tham luận Cục diện thế giới hiện nay: vấn đề Ukraine và tác động tới quan hệ quốc tế của PGS.TS. Nguyễn Anh Tuấn…

Các tham luận đã khái quát một cách cơ bản tác động của xung đột giữa Nga-Ukraine đến khu vực này. Đó là sự mất đảm bảo về an ninh lương thực khi chuỗi cung ứng nông sản từ 2 nhà xuất khẩu lúa mì lớn là Nga và Ukraine bị gián đoạn trong khi lúa mì vốn đóng vai trò thiết yếu trong khẩu phần ăn của phần lớn người dân Trung Đông - Bắc Phi. Ai Cập là một trong số những nhà nhập khẩu lúa mì hàng đầu thế giới, với 70% lúa mì nước này là đến từ Nga và Ukraine. Lebanon nhập khẩu từ Ukraine hơn 70% lượng lúa mì và người dân nước này đang trong tình cảnh khốn đốn vì tình trạng giá cả mặt hàng này tăng chóng mặt những ngày gần đây. Kể từ đầu tháng 3, bột mì đã không còn xuất hiện trong các cửa hàng, trong khi giá bánh mì tăng 70%. Không chỉ thế, Nga được xem là một trong những nhà cung cấp phân bón hàng đầu thế giới. Do đó, khi các nước Phương Tây áp đặt các lệnh trừng phạt đối với Nga đã làm gián đoạn khâu cung ứng các nguyên liệu đầu vào trên toàn cầu, đẩy giá phân bón tăng chóng mặt. Tình trạng tăng giá và thiếu hụt phân bón - chìa khóa để tăng năng suất cây trồng sẽ khiến nông dân trên toàn cầu phải thu hẹp việc sản xuất nông nghiệp. Điều này khiến các nước nghèo, trong đó có Châu Phi phải đối mặt với nạn đói và khủng hoảng lương thực.

Cuộc xung đột Nga – Ukraine cũng gây ra những tác động nghiêm trọng đối với lĩnh vực du lịch, đặc biệt là ở khu vực Bắc Phi. Các hoạt động kinh doanh du lịch dọc các bờ biển ở Địa Trung Hải chịu thiệt hại vì du khách Nga không thể đến nghỉ dưỡng do các lệnh trừng phạt.

Đối với xung đột Nga – Ukraine, châu Phi đã giữ thái độ trung lập khi có tới 26 trong số 54 quốc gia châu Phi không ủng hộ nghị quyết của Đại hội đồng Liên hợp quốc về việc lên án chiến dịch quân sự của Nga ở Ukraine; 17 quốc gia châu Phi khác đã bỏ phiếu trắng; 8 quốc gia không tham gia bỏ phiếu và 1 quốc gia bỏ phiếu chống nghị quyết. Điều này cho thấy sự chưa thống nhất của Liên minh châu Phi.

Tóm lại, xung đột giữa Nga-Ukraine sẽ khiến khu vực châu Phi – Trung Đông trở  nên bất ổn khi nông nghiệp bị thu hẹp do thiếu nguồn cung phân bón; lương thực thiếu hụt và tăng giá; viện trợ của EU sẽ giảm; thất nghiệp và nạn đói gia tăng… Cuộc xung đột Nga-Ukraine đã làm gián đoạn nguồn cung lúa mì và ngăn chặn khả năng tiếp cận với lúa mì giá cả phải chăng từ khu vực Biển Đen của Ai Cập. Phần lớn hàng hóa đều phải đi qua Odesa và các cảng trên Biển Đen nhưng các cảng này phần lớn đều đã bị đóng cửa sau khi các nước phương Tây áp dụng lệnh trừng phạt đối với Nga. Không chỉ ảnh hưởng đến an ninh lương thực, việc Nga là nước xuất khẩu dầu lớn thứ hai trên thế giới cùng các lệnh trừng phạt mới nhất đã khiến giá dầu thô quốc tế tăng vọt và buộc các nước không sản xuất dầu mỏ ở châu Phi phải chi nhiều hơn để mua xăng dầu… Tất cả vấn đề này đang khiến châu Phi trở nên căng thẳng và sẽ bất ổn hơn trong thời gian tới.

Một số hình ảnh tại hội thảo

Tổng hợp Bích Ngọc