Thứ sáu, ngày 21 tháng 01 năm 2022
CHỌN NGÔN NGỮ:
HỘI THẢO QUỐC TẾ PCVAME-2021 THÚC ĐẨY HỢP TÁC GIỮA VIỆT NAM VÀ CÁC NƯỚC CHÂU PHI – TRUNG ĐÔNG HẬU COVID-19
Ngày đăng: 07/12/2021


Trong khuôn khổ thực hiện công tác đối ngoại năm 2021 của Viện Nghiên cứu Châu Phi và Trung Đông, góp phần thực hiện tốt Đề án “Phát triển quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và châu Phi – Trung Đông giai đoạn 2016-2025” của Chính Phi” và căn cứ Quyết định số 1293/QĐ-KHXH ngày 11/10/2021 của Chủ tịch Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam, ngày 11 tháng 11 năm 2021 tại Hội trường 1A, Tòa nhà B, Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam, Số 1 Liễu Giai, Hà Nội, Viện Nghiên cứu Châu Phi và Trung Đông (IAMES) phối hợp với các bên liên quan bao gồm Vụ Trung Đông Châu Phi, MOFA, Liên hiệp các Tổ chức Hữu nghị (VUFO), Tổ chức Pháp ngữ (IOF), Quỹ Brenthurst, Nam Phi, Liên hiệp hợp hợp tác kinh tế Việt Nam – Châu Phi (VAECA),Viện Quốc tế Pháp ngữ (IFI), Viện Đối tác toàn cầu (IGD), Nam Phi, Trung tâm Halal Việt Nam (VHC), Phòng Thương mại và Công nghiệp Nigeria – Việt Nam (NVCCI); Viện An ninh Chiến lược (ISS), Nam Phi; Hội tri thức trẻ Việt Nam (VAYSE);  Tập đoàn nông nghiệp VEDICO  tổ chức hội thảo quốc tế “Thúc đẩy hợp tác giữa Việt Nam và các nước Châu Phi – Trung Đông hậu Covid-19” (PCVAME-2021) theo hình thức trực tiếp kết hợp với trực tuyến bằng tiếng Việt và tiếng Anh.

 

 

Hội thảo nhận được được sự quan tâm của đông đảo các nhà hoạch định chính sách, nhà ngoại giao, nhà nghiên cứu, doanh nghiệp của Việt Nam và các nước Châu Phi – Trung Đông và quốc tế. Tham dự trực tiếp tại hội trường, về phía đơn vị chủ trì tổ chức gồm có PGS.TS. Nguyễn Đức Minh, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam; PGS.TS. Lê Phước Minh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Châu Phi và Trung Đông; PGS. TS. Trần Thị Lan Hương, Trưởng ban Ban Quản lý Khoa học, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam. Khách mời danh dự và đồng chủ trì phiên khai mạc có có Bà Nguyễn Phương Nga, Chủ tịch Liên hiệp Các tổ chức hữu nghị Việt Nam (VUFO); Ông Phạm Quang Hiệu, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Việt Nam; Ông Chekou Oussouman, Trưởng đại diện Tổ chức quốc tế Pháp ngữ tại Việt Nam và  khu vực Châu Á – Thái Bình Dương; Các Đại sứ tham gia tham luận và thảo luận trực tiếp gồm: Ông Nadav Eshcar, Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Nhà nước Israel tại Việt Nam;  Ông Jamale Chouaibi, Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Vương quốc Ma Rốc tại Việt Nam; Ông Ali Akbar Nazari, Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Cộng hòa Hồi giáo Iran tại Việt Nam, Ông Leornado Rosario Manuel Pene, Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Cộng hòa Mozambique tại Việt Nam; Ông Bùi Hà Nam, Vụ trưởng Vụ Trung Đông Châu Phi, Bộ Ngoại giao Việt Nam; Ông Đỗ Sơn Hải, Đại sứ mới được bổ nhiệm của Việt Nam tại Thổ Nhĩ Kỳ; Ông Nguyễn Quốc Huy, Đại sứ mới được bổ nhiệm của Việt Nam tại Iran; Ông Nguyễn Huy Dũng, Đại sứ mới được bổ nhiệm của Việt Nam tại Ai Cập; Ông Đặng Xuân Dũng, Đại sứ mới được bổ nhiệm của Việt Nam tại Saudi Arabia; Ông Lý Đức Trung, Đại sứ mới được bổ nhiệm của Việt Nam tại Israel; PGS. TS. Đào Thế Anh, Phó Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam, Phó Chủ tịch Liên hiệp hợp tác kinh tế Việt Nam – Châu Phi.

 

Hơn 70 đại biểu tham dự trực tuyết tại các điểm cầu trong nước và quốc tế, gồm có Ông Agostinho Andre de Carvalho Fernandes, Đặc sứ Đặc mệnh toàn quyền Cộng hòa Angola tại Việt Nam; Ông Saleh Mohamed Ahmed Al Suqri, Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Vương quốc Hồi giáo Oman; Ông Mpetjane Kgaogelo Lekgoro, Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Cộng hòa Nam Phi tại Việt Nam; Ông Lương Quốc Thịnh, Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Việt Nam tại Nigeria; Ông Nguyễn Nam Tiến, Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Việt Nam tại Tanzania; Ông Ngô Toàn Thắng, Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Việt Nam tại Cô-oet; Ông Ahmed Abdelmoaty, Phó Đại sứ, Đại sứ quán Cộng hòa Ai Cập tại Việt Nam; Ông Faraj Alajmi, Đại biện, Đại sứ quán Cô-oét tại Việt Nam; Ông Oucher Redha, Bí thư thứ nhất, Đại sứ quán Cộng hòa dân chủ nhân dân Algeria tại Việt Nam; Ông Oye Akinsemoyin, Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Nigeria-Việt Nam; Ông Richard Morrow, Nghiên cứu viên, Quỹ Brenthurst, Nam Phi; Ông Ramlan Osman, Giám đốc Trung tâm Halal Việt Nam; Bà Từ Thanh Hương, Giám đốc Tập đoàn Nông nghiệp VEDICO tại Sierra Leone và một số các nhà nghiên cứu của Viện Nghiên cứu Châu Phi và Trung Đông, các viện quốc tế trực thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, đại diện của Ban Tôn giáo Trung ương, Ban Đối ngoại Chính phủ, Ban Kinh tế Trung ương, các trường đại học và nhiều doanh nghiệp  của Việt Nam và các nước Châu Phi – Trung Đông.

 

 

Đại dịch Covid-19 khởi phát từ đầu năm 2020 và đến nay vẫn đang diễn biến hết sức phức tạp, tác động nghiêm trọng đến tất cả các quốc gia trên thế giới, trong đó có Việt Nam và các nước Châu Phi và Trung Đông. Ở Việt Nam, trước đại dịch COVID-19 nền kinh tế đang trên đà phát triển ổn định với nhiều thành tựu. Tăng trưởng GDP ấn tượng với 5,2% năm 2012 tăng lên 7,08% năm 2018. Tỷ lệ nghèo giảm mạnh, thu nhập người dân được cải thiện rõ rệt, đời sống nhân dân được nâng cao. Tuy nhiên, đại dịch COVID-19 xuất hiện lần đầu tiên tại Việt Nam vào tháng 1 năm 2020 và đến nay bùng phát làn sóng COVID-19 lần thứ tư khiến đời sống kinh tế-xã hội của Việt Nam cũng bị ảnh hưởng nặng nề, hệ lụy đến quá trình hội nhập khu vực và quốc tế của Việt Nam. Ở khu vực châu Phi - Trung Đông, đại dịch toàn cầu COVID-19 cũng đang tác động mạnh đến tất cả lĩnh vực kinh tế - xã hội, đẩy khu vực đứng trước vô vàn khó khăn. Tăng trưởng GDP của khu vực giảm mạnh sau một thập kỷ duy trì mức cao so với thế giới. Hầu hết các quốc gia ở khu vực bị ảnh hưởng do sự tê liệt của các ngành kinh tế thiết yếu. Các biện pháp phong tỏa, đóng cửa dẫn đến chuỗi sản xuất, chuỗi cung ứng bị đứt gãy. Những tác động này cản trở nỗ lực thực hiện Chương trình phát triển bền vững đến năm 2030 của LHQ ở châu Phi - Trung Đông và Chương trình nghị sự 2063 ở châu Phi.

Mặc dù bị ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19, song năm 2020 kim ngạch thương mại song phương giữa Việt Nam và khu vực Châu Phi – Trung Đông tăng 2% so với năm 2019, đạt 20,18 tỷ USD, trong đó Việt Nam luôn xuất siêu trong nhiều năm. Đầu tư của các nước trong khu vực vào Việt Nam cả trực tiếp và gián tiếp, đạt gần 8 tỷ USD, trong khi các doanh nghiệp Việt Nam đầu tư sang Châu Phi đạt 2,56 tỷ USD. Hiện nay có khoảng 15.000 người lao động Việt nam đang làm việc tại các nước Châu Phi và Trung Đông.

 

 

Có được những kết quả trên là nhờ Việt Nam và các nước Châu Phi – Trung Đông vẫn tiếp tục tăng cường kết nối, hạn chế sự gián đoạn quan hệ hợp tác giữa hai bên. Các hoạt động hợp tác ở các cấp các ngành từ Trung ương cho đến địa phương, từ Nhà nước cho đến các doanh nghiệp và người dân đều được tích cực đẩy mạnh. Chẳng hạn, để làm sâu sắc hơn quan hệ hợp tác với các nước Châu Phi ở cấp độ khu vực, tháng 7/2020, Việt Nam chính thức đề xuất thiết lập quan hệ với Liên minh châu Phi (AU). Bên cạnh đó, hai bên cũng tích cực hỗ trợ và giúp đỡ lẫn nhau trong công tác phòng chống dịch Covid-19 dưới nhiều hình thức đa dạng: như hỗ trợ vật tư y tế, chia sẻ kinh nghiệm phòng chống Covid-19, trao đổi về khả năng hợp tác vắc-xin…

Tuy nhiên, hợp tác giữa Việt Nam và các nước Châu Phi – Trung Đông vẫn chưa tương xứng với tiềm năng và nhu cầu ngày càng tăng của hai bên, nhất là về thương mại, đầu tư, nông nghiệp, khoa học-công nghệ, giáo dục-đào tạo và du lịch… trong bối cảnh khu vực và thế giới với nhiều thay đổi khôn lường, tiềm ẩn nhiều rủi ro và thách thức. Để khắc phục những khó khăn đó, thúc đẩy mạnh hợp tác hơn nữa giữa Việt Nam và các nước Châu Phi – Trung Đông, đặc biệt trong giai đoạn hậu Covid-19, hội thảo đưa ra một số đề xuất như sau:

+ Với mục tiêu Ngoại giao phục vụ phát triển, nhất là kinh tế trong bối cảnh thích ứng với tình trạng bình thường mới, Bộ Ngoại giao sẽ cùng với các Bộ, ngành, viện nghiên cứu đồng hành hỗ trợ địa phương và doanh nghiệp trong nắm bắt các xu thế mới, đổi mới về hình thức và biện pháp nhằm thúc đẩy hợp tác giữa Việt Nam và các nước trong khu vực, nhất là về thương mại, đầu tư, phát triển ngành Halal, nông nghiệp, du lịch, lao động và công nghệ;

+ Cần thiết lập các cơ chế hoạt tác, nhóm đặc trách, mạng lưới phối hợp giữa 3 bên (Nhà nước, nhà nghiên cứu và nhà doanh nghiệp). Hỗ trợ về mặt chính sách, khuyến kích doanh nghiệp, trường đại học, tổ chức tư nhân của Việt Nam chủ động và tích cực tham gia với các tổ chức tài chính, tổ chức quốc tế để thúc đẩy hợp tác giữa hai bên. Việc thành lập liên hiệp hợp tác kinh tế Việt Nam – Châu Phi (VAECA) là một ví dụ, hay sáng kiến thành lập Trung tâm thúc đẩy Halal (Halal Center of Excellence) của Viện Nghiên cứu Châu Phi và Trung Đông với Trung tâm Halal Việt Nam (VHC);

+ Tăng cường sự hiện diện kinh tế của Việt Nam ở Châu Phi. Cụ thể mở ngân hàng (nhà nước hoặc tư nhân) ở châu Phi và ngược lại hay hợp tác với một nước thứ ba như: Morocco – quốc gia hiện có hệ thống chi nhánh tài chính – ngân hàng phủ rộng ở nhiều quốc gia Châu Phi , góp phần cải thiện những rủi ro trong thanh quyết toán – hiện đang là rào cản lớn trong hoạt động hợp tác kinh doanh giữa Việt Nam với các nước châu Phi;

+ Đẩy mạnh mô hình nhận thầu gói công nghệ (theo chuỗi giá trị) từ phía Châu Phi bởi vì từ năm 2010, các tổ chức, nhà tài trợ quốc tế thay đổi cách tiếp cận từ dưới lên, chỉ đề xuất những đơn vị đủ năng lực công nghệ, tổ chức, nhân lực nếu thấy đủ điều kiện mới giao hoặc tuyển chọn…;

+ Tăng cường kết nối giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp làm mũi tiến công tiên phong trong thúc đẩy hợp tác giữa Việt Nam và các nước Châu Phi – Trung Đông;

+ Cập nhật và trao đổi thông tin thường xuyên thông qua các diễn đàn, hội nghị, hội thảo, tọa đàm trực tiếp hoặc trực tuyến. Xây dựng mạng lưới thông tin đồng bộ kết nối tất cả các bên hữu quan;

+ Thúc đẩy nghiên cứu sâu về Châu Phi và Trung Đông, trong đó tập trung nghiên cứu những vấn đề cấp thiết có liên quan đến khu vực góp phần giúp các bên hiểu rõ về nhau, làm tiền đề cho thúc đẩy hợp tác. Trong đó vai trò của Viện Nghiên cứu Châu Phi và Trung Đông trực thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam cần được quan tâm ưu tiên phát triển.

 

Có thể nói rằng việc tổ chức hội thảo “Thúc đẩy hợp tác giữa Việt Nam với các nước Châu Phi – Trung Đông hậu Covid-19” (PCVAME-2021) mang tính thời sự và có ý nghĩa quan trọng. Đây là dịp để đánh giá, trao đổi thực chất và kiến nghị các biện pháp nhằm góp phần tạo thêm động lực mới thúc đẩy hợp tác giữa Việt Nam và các nước khu vực Châu Phi – Trung Đông trong giai đoạn trong và hậu Covid-19. Hội thảo góp phần thiết thực thực hiện mục tiêu kép của Chính phủ Việt Nam về ứng phó với đại dịch Covid-19 và phát triển kinh tế bền vững. Hội thảo đồng thời còn là diễn đàn để các nhà nghiên cứu, doanh nghiệp đề xuất các hướng đi và cách làm mới đối với các cơ quan quản lý nhà nước, địa phương và doanh nghiệp để nâng cao hiệu quả hợp tác thực chất và toàn diện giữa hai bên. Hội thảo còn là dịp củng cố và phát triển các mối quan hệ hợp tác nghiên cứu khoa học giữa Viện Nghiên cứu Châu Phi và Trung Đông với các viện nghiên cứu và trường đại học của các nước châu Phi - Trung Đông.

                                                        Tổng hợp và đưa tin

Phạm Kim Huế