Thứ tư, ngày 21 tháng 10 năm 2020
CHỌN NGÔN NGỮ:
Tọa đàm “Chiến lược và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội địa phương: Luận cứ khoa học và thực tiễn”
Ngày đăng: 05/10/2020

Ngày 25/9/2020, tại Hội trường Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Bến Tre, Viện Nghiên cứu Châu Phi và Trung Đông phối hợp với Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Bến Tre tổ chức Tọa đàm “Chiến lược và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội địa phương: Luận cứ khoa học và thực tiễn”.

Tham dự Tọa đàm, về phía tỉnh Bến Tre có các đại diện đến từ các Sở, ban, ngành tỉnh như: Sở Nông nghiệp và phát triển nông thôn, Sở Khoa học và công nghệ, Sở Văn hóa, thể thao và du lịch, Sở Giáo dục đào tạo, Sở Tài chính, Sở Công thương, Sở thông tin và truyền thông, Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật tỉnh, Ngân hàng nhà nước chi nhánh Bến Tre.

Về phía Viện Nghiên cứu Châu Phi và Trung Đông, có PGS. TS. Lê Phước Minh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Châu Phi và Trung Đông và một số cán bộ, viên chức Viện Nghiên cứu Châu Phi và Trung Đông.

Phát biểu khai mạc Tọa đàm, ông Nguyễn Văn Bé Sáu – Phó Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh đã nhấn mạnh nền kinh tế tỉnh Bến Tre những năm gần đây tương đối ổn định, tăng trưởng kinh tế duy trì ở mức độ khá, kết cấu hạ tầng kĩ thuật được tập trung đầu tư, môi trường đầu tư kinh doanh được cải thiện đáng kể tạo điều kiện cho các doanh nghiệp, góp phần thu hút các nhà đầu tư, đời sống người dân được nâng lên, an sinh xã hội được đảm bảo hiệu quả. Hoạt động của các cấp, các ngành và việc thực thi pháp luật kỷ cương được nâng cao.

Phó Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Bến Tre phát biểu

Bên cạnh những điều kiện thuận lợi, trong quá trình phát triển, nền kinh tế Bến Tre cũng gặp nhiều khó khăn, thách thức. Đặc biệt là hiện tượng ngập mặn vào mùa khô giai đoạn 2015-2016, 2019-2020 diễn biến gay gắt, kéo dài, có xu hướng gia tăng. Và gần đây dịch bệnh Covid-19 diễn biến phức tạp đã ảnh hưởng đến tất cả các mặt của tình hình kinh tế - xã hội. Trong khi đó, giá cả một số nông sản của tỉnh biến động thất thường. Dịch bệnh xảy ra trên gia súc, gia cầm, thủy sản đã ảnh hưởng đến nền kinh tế và thu nhập của người dân. Trình độ công nghệ, sự cạnh tranh của các doanh nghiệp trên địa bàn, chất lượng nguồn nhân lực chưa theo kịp nhu cầu ngày càng cao của hội nhập kinh tế quốc tế cũng khiến nền kinh tế Bến Tre bị ảnh hưởng.

Những thuận lợi và khó khăn này đã mang đến những thách thức cũng như thời cơ để địa phương phát triển kinh tế trong thời gian tới. Bởi vậy, tỉnh ủy Bến Tre cũng xây dựng tầm nhìn chiến lược phát triển Bến Tre trong giai đoạn 5 năm, 10 năm tới. Với tinh thần đó, Bến Tre mong muốn nhận được những đóng góp chân thành và cởi mở từ phía các chuyên gia của Viện để làm cơ sở ban hành và tổ chức thực hiện chiến lược, kế hoạch phát triển của địa phương.

Báo cáo đề dẫn của PGS. TS. Lê Phước Minh đã giúp cho các đại biểu tham dự Tọa đàm hiểu rõ về sự cần thiết của buổi Tọa đàm này. Theo ông, trong bối cảnh phát triển mới của quốc tế, khu vực, trong nước, các địa phương Việt Nam đang phải đối mặt với các thách thức từ bên ngoài và bên trong, với các áp lực của mục tiêu phát triển “nhanh”, “bền vững”, “bao trùm”, “hội nhập” kinh tế - xã hội ở các địa phương là rất lớn. Bởi vậy, việc phải có các nghiên cứu khoa học, kết hợp nghiên cứu lý luận và khảo sát thực tiễn là vô cùng cần thiết, nhằm cung cấp các luận cứ khoa học xác đáng để các địa phương xây dựng và triển khai thành công các chiến lược 10 năm và kế hoạch 5 năm về phát triển kinh tế - xã hội.

PGS. TS. Lê Phước Minh trình bày báo cáo

Phiên thảo luận bắt đầu với ý kiến của ông Huỳnh Quang Đức – Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Bến Tre. Đồng ý với những góp ý vào Dự thảo 4, Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ XI của Viện nghiên cứu châu Phi và Trung Đông, tuy nhiên ông cho rằng vì văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh phải ngắn gọn nên chỉ nêu những gì khái quát nhất, khó chi tiết. Mặc dù ông Đức không phải là thành viên nằm trong Ban biên soạn trực tiếp Văn kiện Đại hội, nhưng với tư cách là người lãnh đạo Sở Nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh, ông đánh giá nền nông nghiệp tỉnh Bến Tre đã thoát khỏi thuần nông, từng bước phát triển ổn định nền kinh tế. Bên cạnh đó, ông cũng đánh giá cao các ý kiến đóng góp, tư vấn, phản biện và nghiên cứu trong việc hoạch định các chiến lược và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Đưa ra ý kiến tham luận tại Tọa đàm, ông Nguyễn Văn Vưng – Phó Giám đốc Sở Khoa học và công nghệ Bến Tre đánh giá, so với những năm trước, năm nay Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh có nhiều điểm mới trong quá trình soạn thảo, trong đó đề cao trách nhiệm của từng Sở, ban, ngành đối với lĩnh vực mình được giao phụ trách. Bên cạnh đó, ông cũng nêu ra một số khó khăn, thách thức trong phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương như: sự liên kết của chuỗi giá trị nông sản không chặt chẽ, thiếu doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp đầu đàn. Bến Tre có 8 sản phẩm chủ lực. Tuy nhiên các doanh nghiệp đầu đàn vừa ít lại chưa đồng bộ, bên cạnh đó, số lượng lao động đã qua đào tạo, lao động trẻ đi lập nghiệp ở bên ngoài tỉnh nhiều nên chưa khai thác được hết thế mạnh của vùng. Sản lượng nông nghiệp thì không ổn định. Vấn đề quan trọng nhất của Bến Tre hiện nay nói riêng và khu vực đồng bằng sông Cửu Long nói chung là thiếu nước ngọt nên cần đặt ra mục tiêu giải quyết được thực trạng này thì mới phát triển được kinh tế. Bởi vậy, sự liên kết vùng là vô cùng cần thiết. Trong tương lai cần xây dựng những chiến lược để phát triển xu hướng liên kết các ngành khoa học – nông nghiệp – công thương để tạo thành một tam giác phát triển kinh tế.

Tham dự Tọa đàm, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, thể thao và du lịch Trần Thị Kiều Tôn cũng có một số ý kiến: Bà đặc biệt quan tâm đến các yếu tố chính ảnh hưởng tới xây dựng chiến lược và kế hoạch phát triển kinh tế xã hội địa phương với đầy đủ các thuộc tính nhanh, bền vững, bao trùm, hội nhập được nêu lên trong báo cáo của Viện nghiên cứu châu Phi và Trung Đông. Hiện nay, mục tiêu cũng như quyết tâm chính trị không chỉ của tỉnh Bến Tre mà trong cả nước đều đưa ra mục tiêu này, nếu không sẽ rơi vào tình trạng chủ quan duy ý chí. Theo bà, đối với tỉnh Bến Tre, điều đầu tiên ảnh hưởng đến việc đạt được mục tiêu là xuất phát điểm. Muốn làm kinh tế thì phải xem năng lực làm kinh tế như thế nào. Để phát triển kinh tế, xã hội của địa phương hay một tổ chức nào đó thì nhà hoạch định chính sách đều phải nghĩ đến xuất phát điểm. Mục tiêu, định hướng chính trị, quyết tâm chính trị của Bến Tre rất nhiều, nhưng không nên đặt ra những mục tiêu xa quá, cao quá, không phù hợp với điều kiện, khả năng của địa phương. Tư duy và sự cạnh tranh của thị trường cũng là một yếu tố ảnh hưởng đến phát triển kinh tế xã hội, phản ánh quá trình phát triển kinh tế nhanh phải đi kèm với bền vững. Bến Tre là một địa phương có truyền thống văn hóa – con người, đặc biệt là phụ nữ Bến Tre. Đây là lợi thế nhưng cũng là bất lợi của tỉnh nhà. Bất lợi trong chính tư duy của con người, là sự trì kéo, con gà tức nhau tiếng gáy. Tỉnh có thế mạnh về truyền thống văn hóa dồi dào, phong phú, con người Bến Tre thân thiện, hài hòa, nhưng kỹ năng sống, giao lưu, kỹ năng làm du lịch thì còn nhiều hạn chế. Nhân tố con người là nhân tố chính. Vai trò của nhà nước trong việc dẫn dt, hỗ trợ, quản lý còn thiếu đồng bộ, hiệu quả. Bởi vậy, thông qua những luận cứ khoa học này, hy vọng Viện nghiên cứu châu Phi và Trung Đông có thể nghiên cứu và đưa đến cho tỉnh những gợi ý, giải pháp để giải quyết vấn đề.

Tham gia vào Tọa đàm, đồng chí Phó Giám đốc Sở Giáo dục – Đào tạo đã đưa ra một số ý kiến về những vấn đề mà tỉnh Bến Tre đang gặp phải trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội địa phương: Hiện nay, trên địa bàn tỉnh, việc đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng còn gặp nhiều khó khăn, thách thức. Mật độ dân số cao nên việc thu hồi đất để kêu gọi đầu tư cũng không dễ dàng. Vấn đề di cư đang là một bài toán khiến tỉnh nhà thiếu nguồn nhân lực lao động. Bên cạnh đó, nguồn nguyên liệu không ổn định, tình hình biến đổi khí hậu, xâm nhập mặn, thiếu nước ngọt ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống và thu nhập của người dân. Trên cơ sở những khó khăn, thách thức này, đồng chí cũng đưa ra một số giải pháp. Vấn đề cần phải quan tâm nhất lúc này là cần đầu tư vào các lĩnh vực phát triển hữu cơ trong tương lai, xác định rõ đâu là ngành mũi nhọn của tỉnh để có lộ trình phù hợp. Phát triển du lịch cũng là ngành cần đầu tư, chú trọng. Để giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu, cần có kế hoạch kiến tạo môi trường phát triển xanh, bền vững, kế hoạch phòng, chống thiên tai phải cụ thể đối với từng ngành, từng địa phương và mang tính lâu dài, theo lộ trình. Việc đẩy mạnh tuyên truyền để thay đổi hành vi của người dân đối với bảo vệ môi trường cũng cần đặc biệt quan tâm. Đồng chí cũng đề nghị nhóm nghiên cứu tìm hiểu về những biện pháp nhằm giảm thiểu tính rủi ro thiên tai của môi trường.

Làm thế nào để thu hút được nguồn vốn của nhà đầu tư, đặc biệt là nhà đầu tư từ bên ngoài, là ý kiến tham luận tại Tọa đàm của đồng chí Phó Giám đốc Sở tài chính tỉnh Bến Tre.

Đại diện Sở thông tin và truyền thông tỉnh Bến Tre cho rằng, việc phát triển công nghệ 4.0 là vô cùng quan trọng trong giai đoạn hiện nay. Nếu tỉnh Bến Tre nắm bắt được nhân tố này thì sẽ có những bước nhảy vọt đáng kể. Mục tiêu của tỉnh trong tương lai là phấn đấu ứng dụng công nghệ thông tin trong toàn bộ nền kinh tế, và đạt vị trí thứ 20 của cả nước. Đặc biệt cơ quan nhà nước phải là người đi đầu trong việc thực hiện. Việc chuyển đổi kinh tế số không còn là vấn đề xa lạ, bởi vậy điều quan trọng hiện nay là phải dồn mọi nguồn lực để giúp cho quá trình chuyển đổi này được thực hiện nhanh hơn, hiệu quả hơn. Để làm được điều này, Nhà nước cần hỗ trợ cho tỉnh, phải có chính sách đầu tư, kêu gọi, hỗ trợ, ưu đãi cho tỉnh.

Tham dự Tọa đàm, đại diện Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật tỉnh Bến Tre cũng có ý kiến tham luận. Theo ông, các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long đều có những nét văn hóa du lịch giống nhau nên việc phát triển gặp nhiều khó khăn. Bởi vậy, việc liên kết vùng là vô cùng cần thiết. Bên cạnh đó, quản lý nhà nước bằng chính sách kinh tế cũng là việc hết sức quan trọng. Trong đó đặc biệt quan tâm đến việc tạo quỹ đất sạch cho phát triển, làm mà không biết lực của mình đến đâu thì không thể thành công. Bến Tre phải chọn được đột phá đúng thì mới giải quyết được vấn đề và tìm được đầu ra cho phát triển. Điều quan trọng nhất trong giai đoạn 2020-2025 phải xây dựng được kết cấu hạ tầng. Có như vậy tỉnh mới đạt được mục tiêu đứng thứ sáu của vùng như đã đề ra. Kế hoạch tiếp cận và ứng dụng công nghệ 4.0 vẫn còn chưa được áp dụng trong thực tế. Lúc này yếu tố nguồn nhân lực phải là ưu tiên hàng đầu. Người dân trên địa bàn còn chưa cập nhật những ứng dụng, thành tựu của khoa học – công nghệ. Tỉnh Bến Tre cũng không phải là địa phương dư thừa lao động, đặc biệt là lao động trẻ, lao động có chất lượng cao. Bởi vậy, cần phải có những chính sách đào tạo, bồi dưỡng, thu hút lao động.

Là đơn vị quản lý nhà nước trong lĩnh vực ngân hàng, Phó Giám đốc Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Bến Tre cũng có một số ý kiến: Tại Bến Tre, vốn huy động dư, tức là thừa vốn. Khả năng hấp thu của doanh nghiệp không nhiều, tức là doanh nghiệp lại thiếu vốn. Một thực trạng của tỉnh là không có doanh nghiệp đầu tàu. Thời gian gần đây, các doanh nghiệp gặp phải rất nhiều khó khăn như hiện tượng hạn mặn, dịch bệnh Covid-19 ảnh hưởng đến phát triển kinh tế. Bởi vậy, Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Bến Tre và đại diện lãnh đạo tỉnh đã thường xuyên có buổi tiếp xúc, làm việc với doanh nghiệp, lắng nghe ý kiến, nguyện vọng của các doanh nghiệp, hỗ trợ, tổ chức các Hội nghị tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các doanh nghiệp. Vốn không thiếu, vì sẽ có sự điều phối từ các vùng trên cả nước. Vấn đề của Bến Tre là cần những doanh nghiệp đầu tàu và nguồn nhân lực đảm bảo chất lượng.

Đại diện Sở Công thương tỉnh Bến Tre đóng góp ý kiến vào buổi Tọa đàm: Ngành công thương tỉnh Bến Tre trong thời gian qua cũng được giao xây dựng chương trình phát triển công nghiệp của tỉnh. Giai đoạn 2015-2020, về công nghiệp, xuất khẩu, thương mại mặc dù không đạt Nghị quyết đề ra, nhưng cũng đạt 90% chỉ tiêu. Năm qua, tỉnh cũng tham gia Đề án phát triển công nghiệp giai đoạn 2021-2025. Hạ tầng thương mại tương đối phát triển, phủ rộng đến tuyến xã. Năm 2019, thương mại điện tử xếp thứ 15/63 tỉnh thành trên cả nước. Năm 2020, trước tình trạng hạn mặn và ảnh hưởng của đại dịch Covid-19, Sở cũng đẩy mạnh việc hỗ trợ thương mại điện tử, xây dựng các trang web, đẩy mạnh tiêu thụ sản phẩm nội địa qua sàn giao dịch điện tử. Đây cũng là mục tiêu phát triển của Sở trong thời gian tới. Bên cạnh đó, việc mở rộng các cửa hàng trưng bày, quảng bá, giới thiệu sản phẩm thương hiệu của vùng cũng được Sở quan tâm, tạo điều kiện. Năng lượng tái tạo là mảng mi của Sở, những dự án đã có nhiều nhà đầu tư quan tâm. Đã có trên 40 Dự án đã có nhà đầu tư. Đầu năm 2021 dự kiến sẽ có một nhà đầu tư đi vào hoạt động. Cũng thông qua Tọa đàm này, Sở Công thương mong muốn trong thời gian tới, để phát triển kinh tế - xã hội của địa phương cần xác định rõ ngành trọng tâm của địa phương để có những chính sách quan tâm, tạo điều kiện đúng mức, hợp lý.

Đến tham dự Tọa đàm còn có TS. Mai Anh Tài – Trưởng phòng Hợp tác quốc tế, Viện nghiên cứu nuôi trồng thủy sản I, Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn. Những ý kiến của ông tập trung vào vấn đề nuôi trồng thủy sản tại địa phương. Theo ông, ngành thủy sản của Bến Tre tương đối phát triển, có đầy đủ ba đối tượng chủ lực: cá tra, tôm sú và tôm thẻ chân trắng. Hiện nay ta đang gặp phải vấn đề với cá tra, đó là hiện tượng ngập mặn. Vấn đề ô nhiễm cũng cần phải quan tâm. Sự lây lan ô nhiễm là cực nhanh, đặc biệt là ô nhiễm môi trường, phát triển chăn nuôi, xử lý rác thải tại nguồn. Tính đan xen của những khu vực trước đây vốn để nuôi trồng thủy sản giờ không nuôi trồng nữa sẽ được xử lý như thế nào? 80% sản phẩm của Bến Tre sản xuất để phục vụ xuất khẩu, nhưng nhiều sản phẩm thủy sản không được chế biến tại tỉnh, chỉ có 60% được chế biến tại địa phương. Bởi vậy, hoặc là Bến Tre phải mở rộng những nhà máy hiện tại, hoặc là phát triển số lượng nhà máy để tạo việc làm cho người lao động. Về giám sát môi trường, cơ sở dữ liệu không đến được người dân và các doanh nghiệp. Vấn đề quản lý môi trường và cảnh báo môi trường cũng cần phải quan tâm vì nó chưa đến được tay người dùng. Về thương mại, gần như chưa có sản phẩm xuất khẩu đến châu Phi – một thị trường không khó khăn như những thị trường khác. Về đào tạo, lao động qua đào tạo tại nông thôn chỉ chiếm 20-30%. Bến Tre không đưa ra mốc, chỉ tiêu cụ thể trong vấn đề này thì sẽ khó để định lượng, phấn đấu. Về nguồn nước ngầm, nếu không giám sát chặt chẽ thì sẽ ảnh hưởng đến mạch nước ngầm của Bến Tre. Vì vậy, việc quan tâm bảo vệ mạch nước ngầm cũng cần quan tâm trong thời gian tới.

Ghi nhận những ý kiến tham luận của đại biểu tham dự Tọa đàm, PGS. TS. Lê Phước Minh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Châu Phi và Trung Đông ghi nhận qua trao đổi tại buổi Tọa đàm, có thể thấy các Sở, ban, ngành có nhiều đổi mới, thay đổi trong xây dựng kế hoạch và chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Qua các ý kiến của đại diện lãnh đạo các Sở, ban, ngành cho thấy tỉnh Bến Tre rất quyết tâm, sát sao trong chỉ đạo xây dựng kế hoạch và chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, xem là kim chỉ nam cho các hoạt động của tỉnh trong thời gian tới. Tuy nhiên, liệu có tính dập khuôn, máy móc từ cấp trung ương đến cấp tỉnh hay không? Hy vọng bản khảo sát của các đại biểu sẽ là những đóng góp quý báu cho nghiên cứu của Viện nghiên cứu châu Phi và Trung Đông. Về việc góp ý cho Dự thảo Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ XI, những ý kiến của Viện chỉ đứng về góc độ học thuật và chỉ mang tính chất tham khảo. 

Kết thúc buổi Tọa đàm, đại diện lãnh đạo tỉnh Bến Tre, các cơ quan ban, ngành, đoàn thể tỉnh đánh giá cao ý nghĩa của Toạ đàm cũng như những ý kiến đóng góp, để qua đó tỉnh đưa ra những phương hướng, giải pháp phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt là chuẩn bị tốt cho Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ XI sẽ được diễn ra trong thời gian tới. 

Ảnh lưu niệm Tọa đàm Bến Tre 



Tổng hợp: Hồ Diệu Huyền

Viện NC Châu Phi và Trung Đông