Chủ nhật, ngày 24 tháng 10 năm 2021
CHỌN NGÔN NGỮ:
Tọa đàm trực tuyến “Thành tựu khoa học công nghệ và giáo dục đối với phát triển kinh tế - xã hội: Chia sẻ kinh nghiệm giữa Việt Nam và Iran”
Ngày đăng: 16/09/2021


Giáo dục và khoa học công nghệ là yếu tố quan trọng tạo nên sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Trong thời đại hiện nay, đặc biệt trong thời đại công nghệ 4.0, phần đóng góp vào tăng trưởng và phát triển kinh tế - xã hội của nhiều nước không thể phủ nhận từ giáo dục và khoa học công nghệ rất cao.  Hay nói cách khác, giáo dục và khoa học công nghệ là chìa khóa mở cửa phát triển đất nước.

Đối với Việt Nam, vai trò của giáo dục và khoa học công nghệ đã được khẳng định trong Văn kiện Đại học XIII của Đảng và trong các mục tiêu của Kế hoạch hành động quốc gia, là công cụ then chốt trong thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững, đóng vai trò quan trọng trong tăng trưởng kinh tế, giải quyết các thách thức trong mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội. Trên thực tế, sau gần 35 năm đổi mới, giáo dục và khoa học công nghệ đã và đang thể hiện vai trò là nguồn lực quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam. Giai đoạn 2015-2020, năng suất lao động được nâng lên thể hiện qua chỉ số năng suất các yếu tố tổng hợp TFP (tăng từ 33,6% giai đoạn 2011-2015 lên 44,46% giai đoạn 2016-2019); tỉ trọng giá trị xuất khẩu sản phẩm công nghệ cao trong tổng giá trị hành hóa xuất khẩu đạt 50% năm 2020. Chỉ số đổi mới sáng tạo của Việt Nam liên tục tăng: năm 2017 tăng 12 bậc; năm 2018 tăng 2 bậc; năm 2019 tăng tiếp 3 bậc, xếp thứ 42 trên 129 quốc gia, đưa Việt Nam vươn lên dẫn đầu nhóm 26 quốc gia thu nhập trung bình thấp và đứng thứ 3 trong ASEAN. Do vậy, giáo dục và khoa học công nghệ chính là nền tảng quan trọng tạo đà phát triển trong giai đoạn mới và tạo nên những đột phá mới trong việc giải quyết các vấn đề thực tiễn của cuộc sống đặt ra, tham gia phát triển các ngành, lĩnh vực, góp phần đưa Việt Nam phát triển nhanh và bền vững.

Trong khi đó, Iran – một quốc gia ở khu vực Trung Đông là một trong những nền văn minh cổ của nhân loại và từng được biết đến với Đế chế Ba Tư đều nhờ vào giáo dục và khoa học công nghệ. Ngay từ xa xưa, cách đây hơn 2.700 năm, khoa học công nghệ Iran đã giúp cho ngành nông nghiệp chống lại hạn hán bằng việc lập hệ thống tưới tiêu nước trải dài hàng trăm km. Vào thế kỷ thứ VII, Iran đã chế tạo thành công máy bơm nước nhờ sức gió. Trong lĩnh vực toán học vào thế kỷ XII, tại Iran cũng đã xuất hiện một số nhà toán học nổi tiếng trong lĩnh vực số học và đại số, trong đó tiêu biểu là Muhammad Ibn Musa-al-kharazmi lập ra bảng logarit. Hiện nay, mặc dù bị cấm vận, gặp muôn vàn khó khăn song giáo dục và khoa học công nghệ của Iran vẫn đạt được những thành tựu nổi bật như: Trong y học, Iran đã thành công các ca ghép tạng (171 ca ghép gan, 77 ca ghép tim, 211 ca ghép xương) kể từ năm 2001, chế ra một số loại thuốc điều trị ung thư gan, phổi, dạ dày điều trị bệnh nhân thành công. Trong sinh học, Iran sản xuất ra các động cơ sử dụng nhiên liệu sinh học, tạo ra các loại cây có năng suất cao như: bông, táo, củ cải đường… Lĩnh vực vật lý và vật liệu, Iran cũng đạt được nhiều tiến bộ trong lĩnh vực công nghệ hạt nhân và công nghệ vật liệu mới. Các loại vật liệu mới đã được sử dụng thay thế sắt, nhôm trong nhiều loại máy móc cơ khí, đặc biệt giúp cho công nghiệp ôtô, công nghiệp quốc phòng, công nghệ hạt nhân của Iran phát triển, Theo đánh giá của UNESCO, Iran, Trung Quốc, Ấn Độ, và Brazil là 4 quốc gia trong 31 quốc gia đang phát triển có số lượng xuất bản phẩm lớn nhất, chiếm tới 97% tổng số công trình khoa học được công bố trên thế giới. Theo bảng xếp hạng quốc tế về khoa học công nghệ thì số ấn phẩm khoa học công nghệ của Iran được xuất bản trên các tạp chí thế giới có uy tín tương đương với các nước Thụy Điển, Thụy sĩ, Israel, Bỉ, Phần Lan và Úc. Đây chính là tiềm năng để Việt Nam thúc đẩy hợp tác với Iran trong giáo dục cũng như trong khoa học công nghệ.

Chính vì vậy , ngày 07/09/2021,  tại trụ sở Viện Nghiên cứu Châu Phi và Trung Đông, 176 Thái Hà, Đống Đa, Hà Nội, Viện Nghiên cứu Châu Phi và Trung Đông (IAMES) phối hợp với Đại học Ferdowsi của thành phố Mashhad, Iran (FUM) và Đại sứ quán Cộng hòa Hồi giáo Iran tại Việt Nam đồng tổ chức tọa đàm quốc tế “Thành tựu khoa học công nghệ và giáo dục đối với phát triển kinh tế - xã hội: chia sẻ kinh nghiệm giữa Việt Nam và Iran” theo hình thức trực tiếp và trực tuyến.

Tham dự Tọa đàm trực tiếp tại hội trường có PGS. TS. Lê Phước Minh, Viện trưởng và một số cán bộ của Viện Nghiên cứu Châu Phi và Trung Đông, bảo đảm đúng quy định phòng chống Covid-19. Tham dự trực tuyến gồm: về ĐH Ferdwosi có GS. TS. Mohammad Kafi, Hiệu trưởng; GS. TS. Ehsan Ghabool, Trưởng khoa Quan hệ quốc tế,; GS. TS. Azra Ghandeharion, Trưởng phòng Hợp tác quốc tế; GS. TS. Hossein Banejad, Trưởng khoa Hợp tác phát triển Nông nghiệp quốc tế; GS. TS. Seyed Kamal Hosseini Sani, Trợ lý nghiên cứu Viện Nghiên cứu Mặt trời và không khí; TS. Hamed Bizhani, Nghiên cứu viên của Viện Nghiên cứu Mặt trời và không khí; GS.TS.Seyed Komail Tayebi, Chủ tịch Hội đồng tư vấn các vấn đề quốc tế, Giám đốc văn phòng hợp tác khoa học quốc tế, ĐH Isfahan; GS.TS. Mandana Tishehyar, Giám đốc Ban Hợp tác khoa học quốc tế của Allameh Tabataba’i University. Về phía Đại sứ quán Cộng hòa Hồi giáo Iran tại Việt Nam có Ông Amir Fatemisadr, Bí thư thứ ba phụ trách chính trị và văn hóa tham dự. Về báo cáo viên Việt Nam có PGS. TS. Bùi Quang Tuấn, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam; PGS. TS. Nguyễn Thường Lạng, Giảng viên cao cấp Khoa Kinh doanh quốc tế, Đại học Kinh tế quốc dân. Ngoài ra, còn có dự tham dự trực tuyến của đông đảo các nhà nghiên cứu một số viện quốc tế trực thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam; các nhà giáo dục, giảng viên của một số trường đại học tại Hà Nội, đại diện Vụ Trung Đông – Châu Phi, Bộ Ngoại giao và Ban Đối ngoại Trung ương và toàn thể cán bộ Viện Nghiên cứu Châu Phi và Trung Đông.  

Sau phần phát biểu khai mạc của PGS.TS. Lê Phước Minh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Châu Phi và Trung Đông; GS. TS. Mohammad Kafi, Hiệu trưởng và GS. TS. Ehsan Ghabool, Trưởng khoa Quan hệ quốc tế, Tọa đàm tập trung lắng nghe các bài tham luận chính. Các ý kiến thảo luận đều khẳng định tầm quan trọng của giáo dục và khoa học công nghệ đối với tăng trưởng và phát triển cho tất cả các quốc gia trên thế giới, trong đó có Iran và Việt Nam. Iran là một trong những quốc gia hàng đầu về giáo dục và khoa học công nghệ của khu vực Trung Đông với nhiều trường đại học nổi tiếng, lọt vào những top đầu của thế giới, trong khi đó giáo dục và khoa học công nghệ của Việt Nam hiện nay so với các nước trong khu vực Đông Nam Á vẫn ở mức khiêm tốn, với tỷ lệ chi GDP cho nghiên cứu và nhát triển (R&D) ở mức thấp 0,53% năm 2019; năng suất lao động bình quân giai đoạn 2016-2020 là 5,8%; các công trình xuất bản quốc tế năm 2019 là 12.545, xếp thứ 4 trong danh sách các nước ASEAN.


Iran với diện tích (1.648.195km2) lớn gấp 5 lần Việt Nam (331.230 km2), dân số Iran năm 2018 hơn 82 triệu người còn dân số Việt Nam năm 2020 là hơn 95 triệu người, song GDP bình quân đầu người của Iran năm 2020 là 7.355 USD/người, cao hơn nhiều so với Việt Nam năm 2020 là 2.779 USD/người. Việt Nam và Iran thiết lập mối quan hệ hợp tác lâu dài, đặc biệt trong lĩnh vực hợp tác giáo dục và khoa học công nghệ với nhiều hiệp định, thỏa thuận được ký kết, trong đó phải kể đến Thỏa thuận chung về hợp tác kinh tế, văn hóa và khoa học kỹ thuật năm 1993; Hiệp định hợp tác văn hóa năm 1995; Bản ghi nhớ về hợp tác công nghệ, nghiên cứu và giáo dục tháng 10/2014… Đây là những khuôn khổ pháp lý quan trọng để Việt Nam và Iran thắt chặt và phát triển hợp tác trong lĩnh vực giáo dục và khoa học công nghệ, góp phần nâng cao hiểu biết về nhau và tạo nền móng để mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực khác. Đặc biệt trong thời đại cách mạng công nghệ 4.0, mặc dù gặp vô vàn khó khăn do cấm vận song Iran đã đạt được nhiều thành tựu nổi bật trong giáo dục và khoa học công nghệ như: nông nghiệp, y dược, năng lượng tái tạo, công nghệ hạt nhân nhờ đầu tư vào các cơ sở nghiên cứu và triển khai (R&D) và nguồn nhân lực chất lượng cao. Đây là những thế mạnh của Iran mà Việt Nam cần học hỏi và thúc đẩy hợp tác để giúp Việt Nam và Iran trong thời gian tới cùng phát triển xanh và bền vững.

Có thể nói rằng Tọa đàm quốc tế lần này thực sự tạo diễn đàn cho các nhà học giả, các nhà nghiên cứu và các nhà giáo dục của Việt Nam và Iran trao đổi thông tin về tình hình giáo dục, khoa học công nghệ hiện nay của hai nước. Đồng thời, chia sẻ những thành tựu và những thách thức mà khoa học công nghệ và giáo dục, đóng góp cho quá trình phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam và Iran. Tọa đàm quốc tế còn mở ra cơ hội kết nối và hợp tác nghiên cứu khoa học giữa Viện ghiên cứu Châu Phi và Trung Đông nói riêng và các cơ sở nghiên cứu, đào tạo; các trường đại học của Việt Nam với Đại học Ferdowsi, Mashhad (FUM); Đại học Isfahan; Đại học Allameh Tabataba’I và các đối tác khác của Iran. Hơn thế nữa,  Tọa đàm quốc tế thực sự là bước khởi đầu để Viện Nghiên cứu Châu Phi và Trung Đông và Đại học Ferdowsi, Mashhad (FUM) tiến tới ký kết MOU và triển khai các hoạt động hợp tác cụ thể như: tổ chức tọa đàm, hội thảo về các vấn đề mà hai bên quan tâm; trao đổi tư liệu và học giả; cung cấp thông tin về các chương trình học bổng của FUM cho IAMES… 

Tổng hợp và đưa tin

Phạm Kim Huế