Chủ nhật, ngày 16 tháng 12 năm 2018
CHỌN NGÔN NGỮ:
Vấn đề sở hữu đất đai ở châu Phi và gợi ý cho Việt Nam qua nghiên cứu một số trường hợp thành công
Ngày đăng: 10/09/2014

Người thực hiện: TS. Trần Thị Lan Hương
Viện Nghiên cứu Châu Phi và Trung Đông




MỞ ĐẦU

 

 1. Tính cấp thiết của đề tài:

Tại Việt Nam hiện nay đang có nhiều quan điểm đề nghị xem xét lại quy định sở hữu đất đai theo Hiến pháp năm 1993, Luật đất đai (2003) và Bộ luật dân sự (2005). Theo đánh giá của các chuyên gia kinh tế, đất nông nghiệp ở Việt Nam hiện nay mang tính chất nhỏ lẻ, manh mún, diện tích đất canh tác bình quân đầu người trung bình là 0,116 ha, trong đó đồng bằng sông Hồng chỉ đạt 0,0484ha, dẫn đến năng suất lao động thấp, nghèo đói, thiếu việc làm và các vấn đề xã hội khác. Với khoảng 75% dân số Việt Nam vẫn sống ở nông thôn, thì vấn đề liên quan đến tập trung đất đai, tính linh hoạt trong sử dụng đất đai là những vấn đề mang tính chất thời sự và quan trọng, đòi hỏi phải có một sự thay đổi lớn trong cấu trúc và quyền sở hữu đất đai trong thời gian tới.

Tiếp cận quyền sở hữu đất đai cho mọi người dân là một trong những thách thức lớn nhất trong phát triển nông nghiệp ở các nước đang phát triển, cả ở châu Á, châu Phi, Trung và Nam Mỹ, Đông Âu. Tại châu Phi, có tới 70% dân số sống bằng nghề nông và nông nghiệp châu Phi gặp rất nhiều hạn chế trong phát triển, trong đó có vấn đề tiếp cận đất đai. Tuy nhiên, bên cạnh những nước thất bại trong chính sách đất đai (điển hình như Zimbabwe, Nam Phi), thì cũng có một số nước thành công trong việc chuyển đổi sở hữu đất đai, tái phân phối đất đai theo hướng phân bổ công bằng đất đai cho người dân, giải quyết việc làm nông thôn, điển hình như Ghana, Uganda, Kenya, Cote d’Ivoice, Tanzania, Mozambique. Mỗi nước thực hiện chính sách đất đai một cách khác nhau, nhưng đều hướng tới trao quyền sở hữu đất đai cho từng người dân, từ đó giúp nông nghiệp phát triển ổ định và xóa đói giảm nghèo hiệu quả. Việc nghiên cứu kinh nghiệm thành công trong chính sách sở hữu đất đai ở một số nước châu Phi điển hình là rất cần thiết để rút ra bài học kinh nghiệm và khả năng áp dụng cho cải cách đất đai ở Việt Nam trong thời gian tới.

2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài:

- Nghiên cứu sự thay đổi chính sách sở hữu đất đai ở một số nước châu Phi, đặc biệt là ở Uganda và Ghana.

- Tác động của việc thay đổi chính sách sở hữu đất đai ở một số nước châu Phi đến phát triển nông nghiệp và phát triển nông thôn.

- Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam và khả năng ứng dụng các kinh nghiệm thành công trong cải cách chế độ sở hữu đất đai ở một số nước châu Phi điển hình.

3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

- Đối tượng nghiên cứu:  Sở hữu đất đai ở Uganda và Ghana, chủ yếu là đất đai nông nghiệp. Đây được đánh giá là hai nước thành công trong việc thiết lập chế độ sở hữu đất đai ổn định, công bằng, tạo nên những hiệu ứng chính sách tốt đối với nông nghiệp và phát triển nông thôn.

- Phạm vi nghiên cứu: Sau khi các nước giành được độc lập, nhấn mạnh giai đoạn từ 2000 đến nay.

4. Nội dung nghiên cứu:

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, đề tài gồm 3 chương:

Chương 1: Những vấn đề chung về sở hữu đất đai ở châu Phi.

Chương 2: Sở hữu đất đai ở một số nước châu Phi điển hình: nghiên cứu các trường hợp thành công.

Chương 3: Bài học sở hữu đất đai ở một số nước châu Phi qua nghiên cứu những trường hợp thành công và kiến nghị chính sách cho Việt Nam.